Từ năm 2026, Trung học nghề chính thức được bổ sung vào hệ thống giáo dục quốc dân, mở ra thêm một hướng học tập cho học sinh sau khi tốt nghiệp THCS. Không chỉ kết hợp giữa kiến thức văn hóa và kỹ năng nghề nghiệp, mô hình này còn hướng đến việc xây dựng lộ trình học tập linh hoạt, giúp người học có thể lựa chọn tham gia thị trường lao động hoặc tiếp tục học lên các trình độ cao hơn.
Trung học nghề – Hướng đi mới trong hệ thống giáo dục Việt Nam
Trong nhiều năm qua, sau khi hoàn thành chương trình THCS, phần lớn học sinh lựa chọn tiếp tục học THPT để chuẩn bị cho kỳ thi tốt nghiệp và xét tuyển đại học. Bên cạnh đó, giáo dục nghề nghiệp cũng là một hướng đi dành cho những học sinh mong muốn tiếp cận nghề nghiệp sớm và phát triển kỹ năng thực hành.
Sự ra đời của Trung học nghề đánh dấu một bước phát triển mới trong việc đa dạng hóa các lựa chọn giáo dục sau lớp 9.
Theo Luật Giáo dục nghề nghiệp số 124/2025/QH15, có hiệu lực từ ngày 01/01/2026, giáo dục trung học nghề được xác lập trong hệ thống giáo dục nghề nghiệp, tạo cơ sở pháp lý cho việc triển khai mô hình đào tạo kết hợp giữa giáo dục văn hóa và định hướng nghề nghiệp.
Điểm đáng chú ý của Trung học nghề không chỉ nằm ở việc bổ sung một hình thức giáo dục mới, mà còn ở cách tiếp cận: Học nghề không đồng nghĩa với việc kết thúc hành trình học tập, mà có thể trở thành nền tảng để người học tiếp tục phát triển ở những trình độ cao hơn.
Đây cũng là một bước tiến trong định hướng xây dựng hệ thống giáo dục mở, tạo điều kiện để người học lựa chọn lộ trình phù hợp với năng lực, sở thích và mục tiêu nghề nghiệp.
Trung học nghề là gì?
Trung học nghề là hình thức giáo dục thuộc hệ thống giáo dục nghề nghiệp, được thiết kế dành cho người học sau khi hoàn thành chương trình THCS.
Mô hình này kết hợp giữa việc trang bị kiến thức văn hóa phổ thông với đào tạo kiến thức, kỹ năng nghề nghiệp trong một chương trình giáo dục thống nhất.
Thay vì chỉ tập trung vào kiến thức học thuật hoặc đào tạo kỹ năng nghề riêng biệt, Trung học nghề hướng đến sự phát triển đồng thời của hai yếu tố: nền tảng học vấn và năng lực nghề nghiệp.
Theo quy định hiện hành, Trung học nghề được xác định tương đương cấp THPT trong hệ thống giáo dục quốc dân.
Điều này tạo cơ sở để người học tiếp tục học tập, phát triển trình độ chuyên môn và mở rộng cơ hội nghề nghiệp sau khi hoàn thành chương trình.
Chương trình Trung học nghề có gì khác biệt?
Kết hợp kiến thức văn hóa và đào tạo nghề
Một trong những đặc điểm nổi bật của Trung học nghề là việc tích hợp giáo dục văn hóa và đào tạo nghề ngay trong quá trình học tập.
Người học được trang bị kiến thức văn hóa phổ thông theo quy định, đồng thời tiếp cận kiến thức chuyên môn, kỹ năng thực hành và những yêu cầu cơ bản của lĩnh vực nghề nghiệp đã lựa chọn.
Việc kết hợp này giúp học sinh không chỉ có nền tảng học vấn cần thiết mà còn từng bước hình thành tư duy nghề nghiệp, khả năng vận dụng kiến thức vào thực tế.
Định hướng nghề nghiệp từ sớm
Giai đoạn sau THCS là thời điểm học sinh bắt đầu hình thành nhận thức rõ hơn về sở thích, năng lực và định hướng tương lai.
Với Trung học nghề, học sinh có cơ hội tìm hiểu và tiếp cận lĩnh vực nghề nghiệp ngay từ giai đoạn này, thay vì chờ đến khi hoàn thành chương trình THPT mới bắt đầu lựa chọn ngành học.
Thông qua quá trình học tập và thực hành, người học có điều kiện khám phá khả năng của bản thân, phát triển kỹ năng và xác định mục tiêu nghề nghiệp phù hợp.
Chú trọng năng lực thực hành và khả năng thích ứng
Trong bối cảnh công nghệ và thị trường lao động liên tục thay đổi, việc sở hữu kiến thức chuyên môn cần đi đôi với khả năng vận dụng vào thực tế.
Trung học nghề hướng đến việc tăng cường sự gắn kết giữa nội dung học tập và hoạt động nghề nghiệp, giúp học sinh từng bước phát triển kỹ năng thực hành, khả năng giải quyết vấn đề và tác phong làm việc.
Đây là những yếu tố quan trọng để người học thích ứng với môi trường lao động và tiếp tục nâng cao năng lực chuyên môn trong tương lai.
Trung học nghề và THPT: Hai hướng học tập với những đặc điểm riêng
Cùng thuộc giai đoạn giáo dục sau THCS, Trung học nghề và THPT có những đặc điểm khác nhau về định hướng đào tạo.
Chương trình THPT tập trung phát triển kiến thức giáo dục phổ thông, giúp học sinh xây dựng nền tảng học vấn và chuẩn bị cho các lựa chọn học tập tiếp theo.
Trong khi đó, Trung học nghề kết hợp kiến thức văn hóa với nội dung giáo dục nghề nghiệp, tạo điều kiện để học sinh tiếp cận lĩnh vực chuyên môn và rèn luyện kỹ năng nghề ngay trong quá trình học.
Sự khác biệt này không đồng nghĩa với việc một hướng học tập tốt hơn hướng còn lại.
Mỗi mô hình có mục tiêu và cách tổ chức đào tạo riêng, phù hợp với những nhóm người học có nhu cầu, năng lực và định hướng phát triển khác nhau.
Đối với học sinh có thế mạnh về học thuật, mong muốn tiếp tục khám phá nhiều lĩnh vực kiến thức, THPT vẫn là một lựa chọn phù hợp.
Trong khi đó, những học sinh có sở thích nghề nghiệp tương đối rõ ràng, yêu thích hoạt động thực hành và mong muốn tiếp cận môi trường nghề nghiệp sớm có thể tìm hiểu mô hình Trung học nghề.
Điều quan trọng là học sinh và phụ huynh cần có đầy đủ thông tin để lựa chọn lộ trình giáo dục phù hợp với mục tiêu lâu dài.
Trung học nghề gắn với nhu cầu phát triển nguồn nhân lực trong tương lai
Sự phát triển của khoa học công nghệ, chuyển đổi số và quá trình hội nhập kinh tế đang đặt ra những yêu cầu mới đối với chất lượng nguồn nhân lực.
Bên cạnh kiến thức chuyên môn, người lao động ngày càng cần có kỹ năng thực hành, khả năng thích ứng với công nghệ và tinh thần học tập liên tục.
Trong bối cảnh đó, giáo dục nghề nghiệp giữ vai trò quan trọng trong việc chuẩn bị nguồn nhân lực có năng lực thực tế, đáp ứng nhu cầu phát triển của doanh nghiệp và xã hội.
Mô hình Trung học nghề góp phần thúc đẩy định hướng này thông qua việc kết hợp giáo dục văn hóa với đào tạo nghề từ giai đoạn sau THCS.
Các lĩnh vực như công nghệ thông tin, kỹ thuật, công nghệ ô tô, điện – điện tử, dịch vụ, du lịch, nhà hàng – khách sạn và nhiều nhóm ngành nghề khác đều đặt ra yêu cầu về nguồn nhân lực có kiến thức chuyên môn gắn với kỹ năng thực hành.
Việc định hướng nghề nghiệp từ sớm, kết hợp đào tạo với thực tiễn và tăng cường kết nối doanh nghiệp có thể giúp người học hiểu rõ hơn về yêu cầu nghề nghiệp, đồng thời chủ động chuẩn bị cho tương lai.
Tuy nhiên, lựa chọn ngành nghề cần được cân nhắc trên nhiều yếu tố, bao gồm năng lực cá nhân, sở thích, điều kiện học tập và xu hướng phát triển của thị trường lao động.
Trường Cao đẳng Quốc tế TP.HCM triển khai đào tạo Trung học nghề từ năm học 2027 – 2028
Nhằm mở rộng cơ hội học tập và đa dạng hóa lựa chọn nghề nghiệp cho học sinh sau THCS, Trường Cao đẳng Quốc tế TP.HCM (ICH) dự kiến triển khai chương trình đào tạo Trung học nghề từ năm học 2027–2028, với định hướng kết hợp kiến thức văn hóa và đào tạo nghề trong một lộ trình học tập thống nhất.
Chương trình được thiết kế với thời gian đào tạo 3 năm, dành cho học sinh đã hoàn thành chương trình THCS hoặc có trình độ tương đương theo quy định. Trong quá trình học, học sinh được trang bị kiến thức văn hóa song song với lý thuyết chuyên môn, thực hành nghề nghiệp và các hoạt động trải nghiệm thực tế, giúp phát triển đồng thời nền tảng học vấn và kỹ năng nghề nghiệp.
Trong giai đoạn triển khai, ICH định hướng đào tạo Trung học nghề với 9 ngành nghề thuộc 3 nhóm lĩnh vực chính, gồm:
Nhóm Công nghệ thông tin:
- Công nghệ thông tin
- Quản trị mạng máy tính
- Lập trình máy tính
Nhóm Kỹ thuật – Công nghệ:
- Công nghệ ô tô
- Kỹ thuật máy lạnh và điều hòa không khí
- Điện công nghiệp
- Cơ điện tử
Nhóm Du lịch – Dịch vụ:
- Kỹ thuật chế biến món ăn
- Nghiệp vụ nhà hàng, khách sạn
Việc triển khai đa dạng ngành nghề giúp học sinh có thêm cơ hội lựa chọn lĩnh vực phù hợp với sở thích, năng lực và định hướng phát triển của bản thân, đồng thời từng bước tiếp cận những kỹ năng nghề nghiệp gắn với nhu cầu thực tế của thị trường lao động.
Trung học nghề không chỉ mở thêm một lựa chọn sau hoàn thành THCS mà còn góp phần thay đổi cách nhìn về giáo dục nghề nghiệp – Từ một hướng học tập thiên về việc làm trước mắt thành lộ trình phát triển lâu dài, nơi kiến thức văn hóa, kỹ năng nghề và cơ hội học tập tiếp tục được kết nối.